Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!
MiG 3




MiG-1 i MiG-3 — jednomiejscowe jednosilnikowe samoloty myśliwskie produkcji radzieckiej, okresu II wojny światowej, konstrukcji biur Polikarpowa oraz Mikojana i Guriewicza. Były najliczniejszymi nowoczesnymi myśliwcami radzieckimi w chwili ataku niemieckiego na ZSRR, produkowane masowo od końca 1940 do jesieni 1941 roku. Używano ich głównie w początkowym okresie wojny niemiecko-radzieckiej. Ogółem wyprodukowano 100 myśliwców MiG-1 i 3172 ulepszonej wersji rozwojowej MiG-3. Były to pierwsze samoloty noszące sygnaturę MiG - biura Mikojana i Guriewicza.

Historia powstania
Pod koniec lat 30. lotnictwo radzieckie odczuwało palącą potrzebę wprowadzenia nowych szybkich myśliwców w układzie jednopłata, jakie powstawały w tym czasie na świecie. Prace nad takim myśliwcem - dolnopłatowcem I-200 napędzanym silnikiem rzędowym (widlastym), rozpoczęto w 1939 także w biurze konstrukcyjnym (OKB) Nikołaja Polikarpowa w Moskwie, będącym konstruktorem dotychczas używanych myśliwców radzieckich (I-5, I-15, I-153, I-16). Prace prowadzono pod kierunkiem samego Polikarpowa i z jego inicjatywy. Samolot miał być napędzany nowo opracowanym silnikiem konstrukcji Mikulina AM-37 o mocy 1450 KM i osiągać prędkość 670 km/h. Wiodącym konstruktorem projektu I-200 był N. Andrianow. Do jesieni 1939 projekt wstępny był prawie gotowy, lecz Polikarpow zamierzał wnieść dalsze poprawki (głównie w celu zmniejszenia powierzchni skrzydeł, co miało zwiększyć prędkość samolotu), więc prowadzonych prac nie ujawniano Ludowemu Komisariatowi (ministerstwu) Przemysłu Lotniczego (NKAP). Nowy projekt Polikarpowa ujawniono dopiero pod jego nieobecność, spowodowaną wysłaniem go przez władze ZSRR w październiku 1939 w składzie delegacji zwiedzającej niemieckie fabryki zbrojeniowe, co zbiegło się w czasie z popadnięciem Polikarpowa w niełaskę u władz państwa i zachwianiem jego pozycji jako wiodącego konstruktora myśliwców[A 1] Ministerstwo oceniło projekt pozytywnie i poleciło jego dalszy rozwój, powierzając go nowo utworzonemu 8 grudnia 1939 w zakładzie nr 1 doświadczalnemu oddziałowi konstrukcyjnemu (OKO-1). Kierownictwo oddziału, który został następnie w 1940 przekształcony w samodzielne biuro konstrukcyjne, powierzono młodemu konstruktorowi Artiomowi Mikojanowi, którego zastępcą został Michaił Guriewicz.[A 2] Sam Polikarpow utracił wpływ na dalszy rozwój I-200, przy tym z uwagi na czas, zrezygnowano z postulowanych przez niego zmian i dopracowano projekt w pierwotnym kształcie. W pośpiechu dokumentację ukończono jeszcze w lutym 1940, a w marcu zbudowano prototyp. Pierwszy prototyp oblatano 5 kwietnia 1940 (pilot Arkadij Jekatow). Z powodu braku nie dopracowanych jeszcze silników AM-37, dalsze prototypy, a także pierwszy po awarii silnika AM-37, otrzymały nieco słabszy, również nowo opracowany silnik Mikulina AM-35A o mocy 1350 KM. 9 maja 1940 oblatano drugi prototyp, a 6 czerwca trzeci. Będąc pod wrażeniem dużej szybkości samolotu (maksymalnie osiągnięto 648 km/h), NKAP skierowało 31 maja samolot do produkcji, z dostępnym silnikiem AM-35A, jeszcze przed zakończeniem prób fabrycznych. Jednocześnie, w dalszym ciągu dokonywano poprawek konstrukcji. 12 września 1940 prototypy ukończyły pomyślnie próby państwowe, jako jedyne z myśliwców nowej generacji kończąc je za pierwszym podejściem[A 3]. Podczas tych prób prototyp osiągnął prędkość 636 km/h[1]. W październiku 1940 władze wojskowe zażądały zwiększenia zasięgu wszystkich nowych myśliwców, w tym I-200, do 1000 km, co spowodowało zmodyfikowanie konstrukcji przez umieszczenie dodatkowego zbiornika paliwa 250 l pod kabiną pilota. Wymagało to wydłużenia nosa kadłuba o 10 cm dla zachowania wyważenia. Zastosowano też nową, skuteczniejszą chłodnicę wody pod kadłubem, w powiększonej osłonie, którą przesunięto nieco w przód, gdyż tylną część osłony zajął wystający w dół zbiornik paliwa. Zmiany te spowodowały jednak wzrost masy i spadek osiągów. Zwiększono ponadto wznios skrzydeł (kąt poprzecznego V) z 5 do 6°, co polepszyło stateczność poprzeczną. Zmiany przetestowano na czwartym prototypie oblatanym 29 października 1940.



Użycie
Samoloty MiG zaczęły być kierowane do jednostek od samego początku 1941, przede wszystkim do pułków myśliwskich zachodnich okręgów wojskowych, a także nad Morze Czarne i do pułków obrony powietrznej Moskwy. Jako pierwsze otrzymały je 31 pułk myśliwski (IAP) w Kownie i 41 IAP w Białymstoku. 1 maja 1941 zostały zademonstrowane publicznie na defiladzie w Moskwie. Tempo produkcji i przekazywania samolotów do jednostek w pierwszej połowie 1941 było bardzo duże i w momencie ataku niemieckiego MiG-i stanowiły najliczniejsze nowe myśliwce (1309 wobec 399 Jak-1 i 322 ŁaGG-3), lecz szkolenie pilotów na nowym typie szło znacznie wolniej. Borykali się oni także problemami związanymi z niedopracowaniem samolotu. Awaryjność nowo wprowadzanych MiG-ów była mimo to mniejsza, niż ŁaGG-3. MiG-i używane były początkowo w pułkach myśliwskich obok myśliwców starszych typów, głównie I-153 i I-16. Porzucony uszkodzony MiG-3 w 1941 W chwili ataku niemieckiego 22 czerwca 1941 w pięciu przygranicznych okręgach wojskowych (Leningradzkim, Przybałtyckim, Zachodnim, Kijowskim, Odeskim) było 917 samolotów MiG na 4226 myśliwce. Poniosły jednak wielkie straty w dwóch pierwszych dniach niemieckiej zmasowanej kampanii powietrznej - 24 czerwca pozostały w nadgranicznych okręgach tylko 234 MiG-i (na 1821 myśliwców), ponadto ok. 150 w okręgu odeskim[1]. Większość została zniszczona w nalotach na lotniska, przy tym uszkodzone samoloty musiały być porzucane z powodu szybkich postępów Niemców, chaosu, braku możliwości ewakuacji i braku części zamiennych. Dochodziło też do walk powietrznych, w których MiG-i w początkowym okresie ponosiły najczęściej straty, odnosząc jednak także zwycięstwa, głównie nad bombowcami. Większość ocalałych samolotów z okręgów nadgranicznych wykruszyła się do końca czerwca. Na Froncie Południowym (byłym okręgu odeskim) straty na ziemi były najmniejsze i MiG-i działały tam w ciągu pierwszych kilku dni najintensywniej, m.in. przeciw lotnictwu rumuńskiemu. Przyczynami strat w walkach z myśliwcami było w głównej mierze słabsze wyszkolenie radzieckich pilotów, zwłaszcza taktyczne, brak doświadczenia większości z nich oraz słabe opanowanie nowego myśliwca przez część pilotów, aczkolwiek oprócz tego MiG-i generalnie ustępowały nowym niemieckim myśliwcom. Część pilotów walczących na MiG-ach zdołała jednak zyskać tytuł asów, m.in. Aleksander Pokryszkin. Dość liczne były przypadki taranowania wrogich samolotów MiG-ami-3, na co wpływ zapewne miała także słaba skuteczność uzbrojenia. Od lipca do października 1941 skrótowe przeszkalanie pułków na MiG-i skoncentrowano w Wyższej Szkole Nawigatorów w Riazaniu[A 5]. W tym okresie na MiG-i przeszkolono przynajmniej 37 pułków, kierowanych następnie na front; część z nich były to jednostki ponownie sformowane po utracie sprzętu na początku wojny. Liczba samolotów w pułku wynosiła 32, później 20. MiG-i w dużej liczbie używane były m.in. na nowo sformowanym w sierpniu Froncie Briańskim. W październiku 1941 odsetek MiG-ów w lotnictwie frontowym był najwyższy - 257 MiG-ów na 948 myśliwców 1 października 1941 (27%). Były wówczas najliczniejszymi myśliwcami lotnictwa frontowego (wcześniej najliczniejsze były I-16, od listopada - ŁaGG-3)[1]. Od początku, oprócz walk z samolotami, jednym z głównych zadań MiG-ów stały się ataki szturmowe na wojska lądowe i inne cele naziemne (MiG-i jako jedyne z nowych myśliwców miały od początku wyrzutniki bombowe). Zanotowano także kilka udanych nalotów szturmowych na przyfrontowe lotniska niemieckie. Od listopada używano MiG-ów z niekierowanymi pociskami rakietowymi, bardziej efektywnymi i celnymi od bomb, aczkolwiek celność tych pocisków była mniejsza, niż wystrzeliwanych z innych myśliwców nowej generacji (oprócz nowo wyprodukowanych, część starszych samolotów przystosowano do przenoszenia 6-8 pocisków w jednostkach). Zwłaszcza intensywne było użycie MiG-ów przeciw niemieckim wojskom lądowym podczas bitwy pod Moskwą. 4 rozpoznawcze MiG-i 3 służyły w sierpniu 1941 w 38. eskadrze rozpoznawczej (38. RAE).

Na MiG-ach latały też dwa pułki sformowane pod koniec czerwca 1941 z lotników-oblatywaczy (401. i 402.), przy czym ich organizator Stiepan Suprun poległ na MiG-u 4 lipca 1941. W sierpniu pułki te stały się zwykłymi pułkami myśliwskimi. Oprócz lotnictwa frontowego, MiG-i były używane w lotnictwie wojsk obrony powietrznej (PWO), przede wszystkim obronie Moskwy od lipca 1941 (6. korpus lotnictwa myśliwskiego - 6.IAK). Szczególnie intensywne walki trwały tam do sierpnia 1941. MiG-i stanowiły wówczas ok. 1/3 myśliwców obrony Moskwy (175 na 30 października 1941), które poza nimi stanowiły głównie myśliwce starych typów. MiG-i broniły także od początku wojny Leningradu, a od końca 1941 także innych miast, m.in. Stalingradu. Liczne MiG-i (ok. 350) były używane w tym charakterze jeszcze w 1943, w 1944 pozostało ich już niewiele. Według danych radzieckich, MiG-i lotnictwa PWO zestrzeliły 710 samolotów, w tym 43 nocą, będąc najskuteczniejszymi myśliwcami PWO[1]. Od początku wojny niemiecko-radzieckiej MiG-i były też używane w lotnictwie morskim bazowania naziemnego, głównie we Flocie Bałtyckiej i Czarnomorskiej, gdzie uczestniczyły w intensywnych walkach i używane były do 1943, a także we Flocie Północnej i Oceanu Spokojnego. W tej ostatniej flocie zostały wycofane dopiero w 1945, nie uczestnicząc w działaniach bojowych. Liczba MiG-ów w jednostkach malała od końca 1941 na skutek przerwania produkcji, strat oraz intensywnego zużycia. Były one zastępowane przez myśliwce Jak-1, ŁaGG-3, a następnie ich wersje rozwojowe Jak-7 i Ła-5. W lecie 1942 stanowiły już tylko 2-3% radzieckich myśliwców frontowych. Ostatnią operacją na Zachodnim Froncie, w której brała udział większa liczba MiG-ów, była zaczepna operacja rżewsko-syczewska w sierpniu 1942. W 1943 używano jeszcze kilkudziesięciu samolotów, głównie na Froncie Zakaukaskim.